Όπως αναφέρεται στην αρχική σελίδα του σχετικού ιστότοπου του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, «Μεταφορικό Ισοδύναμο (M.I.)» είναι το μέτρο, με τη θέσπιση του οποίου επιδιώκεται η εξίσωση του κόστους μεταφοράς με μέσα μαζικής μεταφοράς από την ηπειρωτική Ελλάδα σε νησί ή από νησί σε νησί με το κόστος που θα ίσχυε στην ηπειρωτική Ελλάδα για την ίδια απόσταση. Από 1 Ιανουαρίου 2019 δικαιούχοι του Α.ΝΗ.ΚΟ. είναι οι κάτοικοι και οι επιχειρήσεις με έδρα στο σύνολο της νησιωτικής χώρας. Μπορεί όμως σήμερα κάποιος να υποστηρίξει ότι οι στόχοι για τους οποίους το μέτρο θεσπίστηκε επιτυγχάνονται;
Οι μεγάλες καθυστερήσεις στην καταβολή του Αντισταθμίσματος Νησιωτικού Κόστους (Α.ΝΗ.ΚΟ.) στους δικαιούχους (επιβάτες, επιχειρήσεις και καύσιμα) που ξεκίνησαν το 2020 και συνεχίζονται με αυξητική τάση ως σήμερα, ακυρώνουν στην πράξη κάθε ευεργετική επίδραση στη ζωή των νησιωτών. Γιατί δεν μπορεί να θεωρηθεί εξίσωση του κόστους μεταφοράς η καταβολή με καθυστέρηση έως και 18 μηνών!
Έως το 2019 για κάθε ταξίδι που έκανε ο κάτοικος του νησιού, έβλεπε κατατεθειμένο στον τραπεζικό του λογαριασμό το αντίτιμο του εισιτηρίου που δικαιούταν μέχρι τις 10 του επόμενου μήνα. Το γεγονός αυτό – όπως ήταν φυσικό – περιόρισε σημαντικά το κόστος των μετακινήσεων των νησιωτών. Ως τότε, το μόνο που έβλεπαν οι θαλασσοδαρμένοι κάτοικοι αυτής της χώρας σε όλη τους τη ζωή, ήταν η αύξηση της τιμής του εισιτηρίου από τις ακτοπλοϊκές και τις αεροπορικές εταιρίες που εξυπηρετούν τα νησιά. Φυσικό λοιπόν ήταν οι νησιώτες να αγαπήσουν αυτό το τόσο ευεργετικό μέτρο, το οποίο αποδεδειγμένα συνέβαλε στη βελτίωση της ζωής τους.
Αυτή η εύλογη ανησυχία ήταν που τελικά εκδηλώθηκε δυναμικά μέσα από την ομάδα «Νησιώτες υπέρ του Μεταφορικού Ισοδύναμου» που δημιούργησα πριν 6 χρόνια στο Facebook και σήμερα ξεπερνά τα 17.000 μέλη. Τι έχουν να πουν όμως αυτοί οι άνθρωποι, μέσα από τα συμπεράσματα των δημοσκοπήσεων που πραγματοποιήσαμε εντός της ομάδας τον τελευταίο χρόνο;
Σε ποσοστό 96% δηλώνουν «πάρα πολύ απογοητευμένοι» από την ανακολουθία λόγων και πράξεων των αρμόδιων Υπουργών, σε ό,τι αφορά στην έγκαιρη καταβολή του Μεταφορικού Ισοδύναμου (Μάιος 2025, συμμετέχοντες 470).
Οι δεσμεύσεις της Κυβέρνησης για την ολοκλήρωση των απαραίτητων θεσμικών αλλαγών στο Μεταφορικό Ισοδύναμο προκειμένου να επιτευχθεί μείωση του κόστους μετακινήσεων των νησιωτών, θεωρούνται «λίγο» ή «καθόλου πιθανό» να πραγματοποιηθούν από το 95% των συμμετεχόντων στη δημοσκόπηση (Μάρτιος 2025, συμμετέχοντες 234).
Το ενδιαφέρον των νησιωτών – όπως είναι φυσικό – είναι πολύ μεγαλύτερο για τις καταβολές Α.ΝΗ.ΚΟ. ακτοπλοϊκών και αεροπορικών εισιτηρίων (77%), ενώ αρκετοί είναι και εκείνοι που περιμένουν το Μεταφορικό Ισοδύναμο των καυσίμων (15%). Για το Μ.Ι. των επιχειρήσεων που έχει παγώσει για περισσότερο από 3 χρόνια, φαίνεται πως το ενδιαφέρον είναι πλέον περιορισμένο, αφού μόνο το 8% των μελών της ομάδας είναι δικαιούχοι του (Μάρτιος 2026, συμμετέχοντες 374).
Ένα θετικό στοιχείο σύμφωνα με την εμπειρία των δικαιούχων, είναι ότι σε ποσοστό 61% δηλώνουν «πολύ» ή «αρκετά ικανοποιημένοι» με την επικοινωνία και την εξυπηρέτησή τους από το Γραφείο Αρωγής Χρηστών του Μεταφορικού Ισοδύναμου (Μάρτιος 2026, συμμετέχοντες 143).
Τέλος, οι περισσότεροι (82%) πιστεύουν πως θα δουν ξανά χρήματα στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς για εισιτήρια που πρόσφατα έγιναν επιλέξιμα «πριν το Πάσχα» (Μάρτιος 2026, συμμετέχοντες 347).
Όμως και πριν το Πάσχα να γίνει η με 15 μήνες καθυστέρηση στην καταβολή του αντισταθμίσματος στους νησιώτες, η ανάσταση του Μεταφορικού Ισοδύναμου δεν θα έρθει, αν η Πολιτεία δεν στηρίξει έμπρακτα το μέτρο. Η επανεκκίνηση της διαδικασίας υποβολής παραστατικών για τις επιχειρήσεις και η αφαίρεση του Α.ΝΗ.ΚΟ. κατά την έκδοση του εισιτηρίου για τους επιβάτες, θα μπορούσαν να φέρουν ξανά στους νησιώτες μια αίσθηση αισιοδοξίας για ισότιμη μεταχείριση.
Χάρης Βεκρής
- Δημιουργός και Διαχειριστής της ομάδας«Νησιώτες υπέρ του Μεταφορικού Ισοδύναμου»